Polskie Stowarzyszenie Rolnictwa Zrównoważonego „ASAP” wspólnie z ekspertami i praktykami rynku rolnego opracowało listę praktyk, która pozwala na stosowanie zasad rolnictwa zrównoważonego na co dzień.

Wiedza na ten temat może być cennym wsparciem dla wszystkich rolników, którzy wykonując swoją pracę chcą jednocześnie dbać o środowisko i społeczność lokalną przy zachowaniu opłacalności produkcji rolniczej. Rolnictwo zrównoważone to wszelkie działania ograniczające wpływ rolnictwa na środowisko, umożliwiające bardziej efektywne i przyjazne dla środowiska wykorzystanie zasobów, np. gleby, ziemi, wody, maszyn, środków ochrony roślin, nasion, nawozów czy energii, przy zachowaniu opłacalności produkcji rolniczej i jej akceptacji społecznej.

Poniżej przedstawiamy 16 praktyk, które pozwalają prowadzić gospodarstwo rolne w sposób zrównoważony:

  1. Zapewnienie stabilności finansowej gospodarstwa – zrównoważone może być jedynie gospodarstwo, które jest trwałe i mające możliwości rozwojowe. Aby tak było, gospodarstwo musi być stabilne finansowo, zarządzane zgodnie z przemyślanym planem biznesowym.
  2. Optymalny dobór roślin uprawnych i prawidłowy siew – zróżnicowanie warunków klimatyczno-glebowych wymaga przemyślanego doboru gatunków i odmian uprawianych roślin, szczegółowej wiedzy o uwarunkowaniach uprawowych i ochroniarskich w celu optymalizacji efektu produkcyjnego.
  3. Zmianowanie upraw dla wzmocnienia bioróżnorodności w glebie – zadaniem każdego rolnika jest takie planowanie upraw, aby w kolejnych latach na polu uprawiane były inne gatunki roślin – w sposób wzbogacający glebę, podnoszący jej żyzność i potencjał bioróżnorodności. Wpływa to pozytywnie na opłacalność produkcji i pozwala na rozwój gospodarstwa.
  4. Budowa żyzności gleby przez wzrost zawartości próchnicy – zrównoważenie w produkcji polowej opiera się na własnej żyzności gleby, jedynie wspieranej nawozami. Żyzność można budować zwiększając w glebie zawartość próchnicy, będącej jednocześnie magazynem wody. W efekcie gospodarstwo produkuje więcej i taniej, będąc mniej wrażliwe na niekorzystne zjawiska pogodowe.
  5. Nawożenie roślin w oparciu o bilans nawozowy – nawożenie upraw powinno jedynie uzupełnić składniki pokarmowe obecne w glebie, odpowiednio do potrzeb roślin. Składniki dostarczone w nawozach muszą równoważyć z nadwyżką składniki pobrane wraz z plonami roślin. Pamiętać trzeba także o stratach wynikających z naturalnych procesów przebiegających w glebie. Podstawą bilansu nawozowego jest wiedza o rzeczywistej zasobności gleb, potrzebach roślin i stosowanych nawozach.
  6. Przestrzeganie zasad integrowanej ochrony roślin – najlepsze efekty ochrony przy najniższych kosztach daje integrowanie różnych metod ochrony: mechanicznych, fizycznych, biologicznych, hodowlanych oraz chemicznych przewidzianych do stosowania w wypadku nieskuteczności poprzednich. Wykorzystując wiedzę o szkodliwych organizmach i o roślinach uprawnych można w odpowiednich terminach podejmować różnorodne działania pozwalające na ich zwalczenie lub ograniczenie szkodliwości. Pomocne tu mogą być także coraz liczniejsze rozwiązania cyfrowe dostępne dla rolników, mocno wspierające integrowaną ochronę roślin. Wdrażając te zasady optymalizuje się stosowanie chemicznych środków ochrony roślin oraz efekt finansowy ochrony roślin.
  7. Efektywne wykorzystanie zasobów wodnych – celem działań powinno być optymalne wykorzystanie dostępnych zasobów wody, zarówno glebowej, jak i z nawadniania. Racjonalne jej wykorzystanie pozwoli na zapewnienie stabilności i trwałości produkcji rolniczej, szczególnie w kontekście zmian klimatycznych. Rolnik powinien oszczędnie gospodarować wodą, możliwie zwiększać retencyjność wodną gleb i na bieżąco monitorować jej potrzeby oraz zużycie.
  8. Możliwie długie utrzymanie gleby pod okrywą roślinną – erozja gleby jest zjawiskiem bardzo szkodliwym, spowodowanym działaniem wody, wiatru, ale może być także wynikiem nieodpowiednich działań człowieka. Uprawa roślin o bogatym systemie korzeniowym, dobrze okrywających glebę – podobnie jak i pozostawianie gleby pokrytej resztkami pozbiorowymi – zapobiega zjawisku erozji. Uprawa bezorkowa, podobnie jak i płodozmiany przeciwerozyjne, mogą skutecznie ograniczać erozję gleby.
  9. Wspieranie bioróżnorodności w gospodarstwie i jego otoczeniu – bioróżnorodność przyczynia się do obniżenia nakładów i zwiększenia efektu produkcyjnego. Na polach częściowo ją ograniczamy, aby uzyskać plon, więc konieczne jest jej dodatkowe wsparcie, poza ich terenem.
  10. Zapewnienie dobrostanu zwierząt – efekt produkcyjny i finansowy gospodarstwa posiadającego zwierzęta zależy od ich stanu zdrowotnego i warunków utrzymania. Tylko zdrowe zwierzęta utrzymywane we właściwy sposób dadzą dużą produkcję o dobrej jakości.
  11. Korzystanie z systemu uprawy bezorkowej – uprawa bezorkowa stanowi alternatywę dla uprawy tradycyjnej, wykluczając nadmierne przemieszczanie i natlenienie gleby. Zabiegi ograniczają się przeważnie do spulchniania gleby i mieszania jej powierzchni, bez jej odwracania. Resztę pracy wykonują dżdżownice i inne organizmy glebowe, które budują korytarze w glebie, a przez to poprawiają jej żyzność, wspomagają jej wietrzenie, a także przetwarzają pozostałości pozbiorowe.
  12. Dążenie do redukcji emisji gazów cieplarnianych – rolnictwo emituje szereg gazów cieplarnianych (np. CO2, CH4, NH3, NOX), co należy minimalizować przez precyzyjne użytkowanie maszyn i urządzeń, dobrą gospodarkę paliwami, nawozami organicznymi, pozostałościami pozbiorowymi, optymalizację warunków chowu zwierząt oraz siew roślin okrywowych, np. jako międzyplony, pozwalających na lepsze pochłanianie CO2.
  13. Prawidłowe zarządzanie odpadami – odpady poprodukcyjne powstające w gospodarstwie powinny być maksymalnie wykorzystane do dalszej produkcji, oprócz odpadów komunalnych i odpadów niebezpiecznych dla ludzi i środowiska, których utylizacja jest określona przepisami prawa.
  14. Przestrzeganie przepisów prawa – jest warunkiem podstawowym każdej zrównoważonej produkcji rolniczej, która musi się odbywać w poszanowaniu obowiązującego prawa i w jego granicach.
  15. Dbanie o pracowników, ich prawa i bezpieczeństwo w gospodarstwie – konsekwentne przestrzeganie praw pracowników oraz dbałość o warunki pracy są gwarancją jakości wykonanej pracy, prawidłowego użytkowania sprzętu i niskiej wypadkowości – wszystkie te elementy wpływają na poprawę opłacalności produkcji i wynik finansowy gospodarstwa. Wiedza o zagrożeniach, prawidłowa ocena ryzyka, jakie może pojawić się podczas pracy w gospodarstwie rolnym prowadzi do wzrostu bezpieczeństwa pracy. Zmiany technologii i wyposażenia technicznego wymagają wiedzy o nowych zagrożeniach. Szkolenia z BHP są koniecznym elementem pracy w rolnictwie, nie mniej ważnym niż okresowe przeglądy sprzętu rolniczego.
  16. Podejmowanie działań dla społecznej akceptacji rolnictwa – rolnictwo zrównoważone jest także odpowiedzią na oczekiwanie społeczne, by produkcja rolnicza była bardziej przyjazna dla środowiska.

Aby ułatwić wdrażanie praktyk rolnictwa zrównoważonego Stowarzyszenie „ASAP” przygotowało bezpłatny kurs e-learning, który pomaga w stosowaniu zasad zrównoważenia w rolnictwie, a jednocześnie przygotowuje do procesu oficjalnej certyfikacji gospodarstwa. ASAP Akademia dostępna pod adresem https://asapakademia.pl/ to platforma szkoleniowa obejmująca obecnie 8 obszarów tematycznych i prawie 30 lekcji.

Materiały szkoleniowe zostały przygotowane wspólnie z rolnikami, naukowcami i firmami członkowskimi Stowarzyszenia.

 

Materiał powstał we współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Rolnictwa Zrównoważonego „ASAP”

 

Stosunkowo nowym rozwiązaniem zapobiegającym skażeniom miejscowym są zamknięte systemy wprowadzania środków ochrony roślin (ś.o.r.) do zbiornika opryskiwacza (ang. Closed Transfer Systems – CTS). Pozwalają one na maksymalne ograniczenie ryzyka kontaktu ze stężonym produktem, zapewniając zarówno bezpieczeństwo operatora jak i ochronę środowiska naturalnego przed skażeniem. Ponadto stosowanie zamkniętych systemów wprowadzania ułatwia pracę ze środkami ochrony roślin. Stosowanie rozwiązań CTS jest promowane…

czytaj dalej

To całościowe kompendium wiedzy na temat rolnictwa zrównoważonego opracowane przez ekspertów Polskiego Stowarzyszenia Rolnictwa Zrównoważonego „ASAP”. Przewodnik Rolnictwa Zrównoważonego „ASAP” powstał przy udziale specjalistów z wielu dziedzin, zarówno rolniczych, klimatologicznych, społecznych, jak i finansowych. Treść Przewodnika jest aktualizowana na bieżąco, wraz ze zmianami zachodzącymi zarówno w najlepszych praktykach rolniczych jak i w dostępnej wiedzy, technologiach i regulacjach prawnych. Celem Przewodnika…

czytaj dalej

Pierwszy w Polsce raport na temat zrównoważonej żywności został właśnie opublikowany przez ekspertów Polskiego Stowarzyszenia Rolnictwa Zrównoważonego „ASAP” i Accenture Polska. W badaniu wzięli udział przedstawiciele producentów i przetwórców żywności, sieci handlowych, banków finansujących rynek rolno-spożywczy oraz podmioty z sektora rolnego. Autorzy zapytali także Polaków, co sądzą o zrównoważonej żywności. Czym jest zrównoważona żywność? O zrównoważeniu można mówić tylko wtedy,…

czytaj dalej

Baza wiedzy

Poszerz swoją wiedzę na temat stosowania środków ochrony roślin.

przejdź do biblioteki